Thẩm quyền
giải quyết tranh chấp đất đai:
Tại khoản 1
và khoản 2 Điều 236 Luật Đất đai 2024 quy định:
“1. Tranh
chấp đất đai mà các bên tranh chấp hoặc một trong các bên tranh chấp có Giấy chứng
nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất
ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình
xây dựng, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác
gắn liền với đất, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn
liền với đất hoặc có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 137 của Luật này và tranh chấp về tài sản gắn
liền với đất thì do Tòa án giải quyết.
2. Tranh
chấp đất đai mà các bên tranh chấp không có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,
Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền
sở hữu nhà ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình xây dựng, Giấy chứng nhận
quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, Giấy chứng
nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất hoặc không có một
trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 137 của Luật này thì
các bên tranh chấp được lựa chọn một trong hai hình thức giải quyết tranh chấp
đất đai theo quy định sau đây:
a) Nộp đơn
yêu cầu giải quyết tranh chấp tại Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền theo quy định
tại khoản 3 Điều này;
b) Khởi kiện
tại Tòa án có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.”
Các
trường hợp bắt buộc hòa giải tranh chấp đất đai nếu giải quyết tranh chấp tại
Tòa án:
Theo quy định
tại Điều 235 Luật Đất đai 2024 thì trước khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải
quyết tranh chấp đất đai quy định tại Điều 236 của Luật
này, các bên tranh chấp phải thực hiện hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp
xã nơi có đất tranh chấp. Việc hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân
cấp xã nơi có đất tranh chấp.
Tuy nhiên,
theo quy định tại Khoản 2 Điều 3 Nghị quyết số 04/2017/NQ-HĐTP ngày 05/5/2017 của
Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn một số quy định tại khoản
1 và khoản 3 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH 13 về trả lại Đơn khởi
kiện, quyền nộp đơn khởi kiện lại vụ án thì:
- Đối với tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất mà chưa được
hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi có đất tranh chấp theo
quy định tại Điều 202 Luật đất đai năm 2013 thì được xác định là chưa có đủ điều kiện khởi kiện
quy định tại điểm b khoản 1 Điều 192 Bộ luật tố
tụng dân sự năm 2015.
- Đối với
tranh chấp khác liên quan đến quyền sử dụng đất như: tranh chấp về giao dịch
liên quan đến quyền sử dụng đất, tranh chấp về thừa kế quyền sử dụng đất, chia
tài sản chung của vợ chồng là quyền sử dụng đất,... thì thủ tục hòa giải
tại Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi có đất tranh chấp không phải là điều
kiện khởi kiện vụ án.
(Hình ảnh có sử dụng AI)
Thủ tục
hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã:
- Sau khi nhận được đơn yêu cầu hòa giải
tranh chấp đất đai, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm thành lập
Hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai để thực hiện hòa giải tranh chấp đất đai;
- Việc hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy
ban nhân dân cấp xã được thực hiện trong thời hạn không quá 30 ngày kể từ ngày
nhận được đơn yêu cầu hòa giải tranh chấp đất đai;
- Việc hòa giải phải được lập thành biên bản
có chữ ký của các bên tham gia hòa giải và có xác nhận hòa giải thành hoặc hòa
giải không thành của Ủy ban nhân dân cấp xã. Biên bản hòa giải được gửi đến các
bên tranh chấp, lưu tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp;
- Trường hợp hòa giải không thành mà một
hoặc các bên tranh chấp không ký vào biên bản thì Chủ tịch Hội đồng, các thành
viên tham gia hòa giải phải ký vào biên bản, đóng dấu của Ủy ban nhân dân cấp
xã và gửi cho các bên tranh chấp.
Thủ tục hòa giải
tranh chấp đất đai tại Tòa án:
Được thực hiện theo quy định của pháp luật
về hòa giải, đối thoại tại Tòa án và pháp luật về tố tụng dân sự. Hòa giải
tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại liên quan tới đất đai
bằng hòa giải thương mại thực hiện theo pháp luật về hòa giải thương mại.
Vân Anh – VP HĐND - UBND
xã