Từ thanh niên yêu nước đến hạt nhân của phong trào cách mạng

Đồng chí Hồ Tùng Mậu, tên khai sinh là Hồ Bá Cự, sinh ngày 15/6/1896 tại làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu (nay là xã Quỳnh Anh), tỉnh Nghệ An. Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước và cách mạng, đồng chí sớm hun đúc tinh thần đấu tranh giải phóng dân tộc.

Tháng 4 năm 1920, đồng chí xuất dương hoạt động cách mạng và đến năm 1923, cùng nhiều thanh niên yêu nước khác thành lập Tâm Tâm xã. Khi Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đến Quảng Châu (Trung Quốc) vào tháng 11/1924, đồng chí Hồ Tùng Mậu đã được kết nạp vào Cộng sản Đoàn, trở thành hạt nhân quan trọng xây dựng Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Đồng chí không chỉ là học trò đắc lực mà còn là cộng sự tin cậy của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trong việc tổ chức các lớp huấn luyện chính trị, truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin và xuất bản tuần báo "Thanh niên". Sự nỗ lực không mệt mỏi của đồng chí đã góp phần chuẩn bị những điều kiện tiên quyết về tư tưởng và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam. Tại Đại hội Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên lần thứ nhất (tháng 5/1929), đồng chí được bầu làm Ủy viên chính thức của Tổng bộ.

Bản lĩnh kiên cường giữa chốn lao tù và vai trò kiến quốc

Mùa Xuân năm 1930, tại Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam do Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì, đồng chí Hồ Tùng Mậu giữ vai trò "người giúp việc và thư ký", đóng góp to lớn vào việc hợp nhất ba tổ chức Đảng thành một chính đảng duy nhất.

Thử thách khốc liệt ập đến vào năm 1931 khi đồng chí bị thực dân Pháp bắt và kết án tù chung thân. Trong ròng rã 8 năm (1933 - 1941), dù bị đày ải qua các nhà tù khét tiếng tàn bạo như Hỏa Lò, Kon Tum, Buôn Ma Thuột, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết cách mạng, biến nhà tù đế quốc thành trường học cộng sản và là trung tâm đoàn kết, khích lệ tinh thần anh em tù chính trị.

Sau khi thoát khỏi lao tù, đồng chí tiếp tục hoạt động, đóng góp vào Tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Bước vào cuộc kháng chiến chống Pháp, đồng chí đảm nhiệm nhiều trọng trách chiến lược: Phụ trách Trường Quân chính ở Nhượng Bạn (năm 1946); Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Liên khu IV (tháng 12/1946); Tổng Thanh tra Chính phủ đầu tiên (tháng 12/1949); và Hội trưởng đầu tiên của Hội Việt - Hoa hữu nghị (đầu năm 1950). Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II (tháng 2/1951), đồng chí được bầu làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Di sản đạo đức và ý nghĩa lịch sử

Ngày 23/7/1951, trên đường công tác tại Thanh Hóa, đồng chí đã anh dũng hy sinh. Trải qua 55 tuổi đời với hơn 30 năm hoạt động cách mạng, đồng chí Hồ Tùng Mậu là hiện thân của tấm gương đạo đức cách mạng cao đẹp: cần, kiệm, liêm, chính, luôn đặt lợi ích của Đảng và dân tộc lên trên hết. Với những cống hiến vĩ đại, đồng chí đã được Đảng và Nhà nước truy tặng Huân chương Sao vàng, Huân chương Hồ Chí Minh.

Kỷ niệm 130 năm Ngày sinh đồng chí Hồ Tùng Mậu là đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, qua đó củng cố và bồi đắp niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và chế độ. Tấm gương sáng ngời của đồng chí sẽ mãi là động lực để toàn Đảng, toàn dân ta thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chiến lược, đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./.

Phòng Văn hóa – Xã hội