Trách nhiệm lịch sử và quy mô ảnh hưởng của thảm họa

Tròn 65 năm kể từ ngày quân đội Mỹ tiến hành đợt phun rải chất độc hóa học đầu tiên dọc Quốc lộ 14 (10/8/1961 - 10/8/2026), hậu quả của "Chiến dịch Khai quang" vẫn để lại những vết thương sâu sắc đối với môi trường và sức khỏe con người Việt Nam. Trong suốt một thập kỷ (1961 - 1971), hơn 19.000 phi vụ đã rải gần 80 triệu lít chất diệt cỏ xuống miền Nam, trong đó có khoảng 44 triệu lít chất độc da cam chứa dioxin. Thảm họa này khiến khoảng 4,8 triệu người bị phơi nhiễm và hơn 3 triệu người trở thành nạn nhân. Đến nay, cả nước vẫn còn hơn 1 triệu nạn nhân chịu ảnh hưởng trực tiếp, bao gồm khoảng 75.000 nạn nhân thế hệ thứ hai, gần 35.000 nạn nhân thế hệ thứ ba và khoảng 5.000 nạn nhân thuộc thế hệ thứ tư.

Nguồn lực xã hội hóa và hiệu quả các chính sách an sinh

Nhằm hiện thực hóa Chỉ thị số 43-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng và phát huy truyền thống tương thân tương ái, hệ thống chính sách đối với người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học cùng con đẻ của họ không ngừng được hoàn thiện. Tính đến nay, đã có 626.000 nạn nhân được hưởng các chế độ, chính sách ưu đãi của Nhà nước, trong đó 252.000 người hưởng chế độ người hoạt động kháng chiến và con đẻ bị nhiễm chất độc hóa học.

Bên cạnh ngân sách Nhà nước, Hội NNCĐDC/dioxin các cấp đã đóng góp vai trò nòng cốt trong việc huy động nguồn lực toàn xã hội. Tính từ khi thành lập (năm 2004) đến hết năm 2025, các cấp Hội đã vận động được 5.086 tỉ đồng. Nguồn kinh phí này đã được phân bổ hiệu quả qua các hoạt động thiết thực:

·      Xây dựng và sửa chữa 15.266 căn nhà tình nghĩa;

·      Tặng 6.104.113 lượt suất quà nhân các dịp lễ, Tết;

·      Nuôi dưỡng thường xuyên 6.163 nạn nhân tại các Trung tâm Bảo trợ xã hội và cộng đồng;

·      Trao học bổng và tạo việc làm cho 53.060 nạn nhân;

·      Hỗ trợ vốn sinh kế cho 9.868 gia đình nạn nhân;

·      Phục hồi chức năng và tẩy độc cho hàng nghìn lượt người tại các cơ sở chuyên trách.

Định hướng nhiệm vụ trọng tâm trong mô hình chính quyền hai cấp

Bước sang giai đoạn mới, gắn liền với quá trình tinh gọn bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác chăm lo cho nạn nhân chất độc da cam đòi hỏi tính căn cơ, bài bản và ứng dụng công nghệ mạnh mẽ hơn. Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm:

1. Hoàn thiện chính sách: Nghiên cứu tham mưu tháo gỡ vướng mắc thủ tục hồ sơ; đề xuất chuyển đổi chế độ cho thế hệ cháu, chắt bị dị dạng, dị tật bẩm sinh từ trợ cấp khuyết tật sang chế độ ưu đãi "nạn nhân chiến tranh".

2. Chuyển đổi số quản lý: Tiến hành điều tra, khảo sát quy mô toàn quốc về số lượng và tình trạng bệnh tật của nạn nhân, ứng dụng công nghệ thông tin trong dữ liệu quản lý và điều trị.

3. Mở rộng hợp tác và đối ngoại nhân dân: Tiếp tục tranh thủ sự ủng hộ của bạn bè quốc tế (như Nghị quyết của Hạ nghị viện Vương quốc Bỉ năm 2023, sự hỗ trợ từ các quỹ Aquitara, ABLE, CRS) và kiên trì đồng hành cùng các cuộc đấu tranh pháp lý đòi công lý.

Tại cơ sở, chính quyền cấp xã tiếp tục rà soát, không bỏ sót đối tượng thụ hưởng, đồng thời đẩy mạnh phong trào "Hành động vì nạn nhân chất độc da cam", góp phần xoa dịu nỗi đau, mang lại cuộc sống ổn định cho các gia đình nạn nhân trên địa bàn.

Phòng Văn hóa – Xã hội

(nguồn: HỘI NẠN NHÂN CHẤT ĐỘC DA CAM/DIOXIN VIỆT NAM)